Steeds meer luisteraars, ook jongeren, kiezen voor muziek van decennia geleden. Muziekhistoricus Ted Gioia denkt dat hij een van de oorzaken kent: het eindeloos herhaalde vierakkoordenschema.
Zet de radio aan of open een populaire playlist en de kans is groot dat je binnen een paar nummers dezelfde vier akkoorden hoort. In de muziekwereld heet dat de vierakkoordensong: een liedje dat van begin tot eind draait op één vast rondje akkoorden. Het bekendste rondje heeft in de toonsoort C deze akkoorden: C, G, Am en F. Je hoort het in klassiekers als “Let It Be” en “With or Without You”, maar ook in talloze hits van nu. Het Australische comedytrio Axis of Awesome maakte er jaren geleden al een beroemde medley van, waarin tientallen hits naadloos in elkaar overlopen.
De Amerikaanse muziekhistoricus en schrijver Ted Gioia vindt dat het tijd is om afscheid te nemen van deze formule. In een veelbesproken stuk op zijn blog The Honest Broker legt hij uit waarom.
Jongeren kiezen voor de muziek van hun ouders
Dat is geen toeval. Volgens Gioia keert het publiek zich al jaren af van nieuwe muziek. Hij baseert zich onder meer op cijfers van het marktonderzoeksbureau Luminate. Daaruit blijkt dat zelfs luisteraars van 13 tot 24 jaar steeds vaker kiezen voor nummers die uitkwamen voordat ze geboren waren. Nieuwe muziek heeft bij die groep in vier jaar tijd meer dan 10 procent marktaandeel verloren. Als die trend doorzet, luisteren jongeren voor het einde van dit decennium evenveel naar oude als naar nieuwe muziek.
Ook de albumlijsten laten dat zien. In de Amerikaanse en Nederlandse top 100 staan op dit moment albums als Thriller van Michael Jackson, Rumours van Fleetwood Mac, Nevermind van Nirvana, Rubber Soul van The Beatles. In de Nederlandse top 100 telde ik al meer dan 17 “boomer albums”. Nieuwe sterren komen en gaan, de oude blijven.
Minder akkoorden, minder verrassing
Hoe kan dat? Gioia noemt verschillende oorzaken. Radiozenders draaien grotendeels hetzelfde soort muziek als twintig jaar geleden. Platenmaatschappijen nemen weinig risico. En streamingplaylists die vaak door algoritmes worden samengesteld, zijn getraind op wat al bekend is en belonen daardoor vooral meer van hetzelfde.
Maar volgens Gioia speelt vooral het verdwijnen van de klassieke songvorm een grote rol. Vroeger had een liedje vaak een couplet, een refrein en een bridge met eigen akkoorden. Dat zorgde voor afwisseling, spanning en verrassing. Bij een vierakkoordensong blijft dat grotendeels weg. De muziekdata-analist Chris Dalla Riva heeft uitgezocht dat de decennia die nu het populairst zijn, juist de decennia zijn waarin hits de meeste verschillende akkoorden hadden.
Ter vergelijking verwijst Gioia naar 1964. Toen draaiden dezelfde hitzenders de Rolling Stones, Frank Sinatra, bossanova, Louis Armstrong en The Supremes gewoon na elkaar. Die variatie is nu op de populaire stations bijna ondenkbaar.
Niet alles is slecht
Gioia is niet tegen elk vierakkoordenliedje. Met dynamiek, ritme, klankkleur of een slimme productie kun je veel bereiken met weinig akkoorden. Hij noemt Taylor Swift als iemand die deze stijl tot het uiterste heeft ontwikkeld. Ook lezers van zijn blog wierpen tegen dat het aantal akkoorden weinig zegt over de kwaliteit. Aretha Franklins “Chain of Fools” draait bijvoorbeeld grotendeels op één akkoord, en in hiphop staat de beat centraal en niet de harmonie.
Toch denkt Gioia dat de rek eruit is. Muziekstijlen raken na verloop van tijd uitgeput. Dat gebeurde ook met bijvoorbeeld de Weense wals.(sorry André)
Wat komt er hierna?
Gioia is optimistisch. Volgens hem bleek in de jaren twintig en de jaren zestig van de vorige eeuw dat rijkere, verrassendere muziek ook commercieel succesvol kan zijn: de platenverkoop schoot toen omhoog. Hij verwacht dat een uitzonderlijk getalenteerde nieuwe songschrijver de doorbraak zal forceren, misschien al snel. Doet niemand dat, dan zitten we volgens hem nog vijftig jaar vast aan “Stairway to Heaven“.
En de streamingluisteraar?
Voor wie via Spotify, Apple Music of een andere dienst luistert, is dit een herkenbaar verhaal. Algoritmes geven je graag wat je al kent. Wie nieuwe muziek wil ontdekken, moet daar dus meestal zelf moeite voor doen: luister eens buiten je vaste playlists, zoek door op artiesten die je toevallig tegenkomt, of maak via een app als Radio Garden een muzikale ontdekkingsreis naar zenders over de hele wereld. Of wordt lid van één van de muziek georiënteerde Facebookgroepen zoals Weetjes over Popmuziek. Misschien zit de volgende grote songwriter daar al tussen.
Bron: Ted Gioia, “Let’s Kill the Four-Chord Song”, The Honest Broker, 16 oktober 2026. Lees het originele artikel