“AI is het Ozempic van de muziekindustrie — iedereen gebruikt het, en niemand wil erover praten.“
Die uitspraak van Suno-CEO Mikey Shulman zegt eigenlijk alles. Backstage, in de studio en achter de DAW is een stille revolutie gaande. En die heeft een historisch precedent.
Hebben we dit niet eerder meegemaakt?
In 1839 verscheen de eerste camera, en portret- en landschapschilders sloegen collectief alarm. De machine zou hun beroep vernietigen. Wat er werkelijk gebeurde, was genuanceerder: veel schilders gebruikten stiekem foto’s als werkhulpmiddel — Corot had er bij zijn dood honderden in zijn atelier, Frederick Church maar liefst 4.000 — terwijl ze dat publiekelijk ontkenden.
De parallellen met nu zijn frappant. Songwriter Michelle Lewis omschrijft de sfeer onder haar vakgenoten als “don’t ask, don’t tell.” Producer David Baron wijst op een “sociale straf” voor wie openlijk toegeeft AI te gebruiken. Teddy Swims noemde AI-muziektools “truly amazing” en kreeg meteen een backlash van fans over zich heen.
Wat doen ze er dan mee, achter gesloten deuren?
Voornamelijk geen volledige songs genereren en die op Spotify zetten — dat durft men nog niet. Maar de toepassingen zijn al diepgaand. Stem separation — het isoleren van vocalen of instrumenten uit een bestaande opname — wordt door producers omschreven als “fenomenaal.” Baron: “Gisteravond isoleerde ik een vocal, en die klonk alsof ie in een perfecte studio was opgenomen. Twee à drie jaar geleden was dit simpelweg niet mogelijk.”
Uit een recente enquête onder meer dan 1100 producers, engineers, en songwriters door Sonarworks bleek dat zeven van de 10 respondenten op zijn minst af en toe experimenteren met AI tools. Eén op de vijf blijken zelfs regelmatige gebruikers.
Hip-hop producers maken inmiddels funk- en soulsamples met AI in plaats van originele muziek te licenseren of muzikanten in te huren. Young Guru, producer van Jay-Z, schat dat meer dan de helft van sample-gebaseerde hiphop nu op die manier wordt gemaakt. Songwriters in Nashville en LA gebruiken tools als Suno om van lyrics en akkoorden een volledige demo te maken — zonder producer, zonder copyright te delen. “In privé zeggen songwriters: het is eigenlijk geweldig,” aldus Michelle Lewis.
En de keerzijde?
Die is er. Demomuzikanten verdienen minder. Sessiemuzikanten worden minder ingehuurd. Production music — de achtergrondbegeleiding voor TV en reclame — is volgens Michelle Lewis simpelweg “toast.” En er wordt minder gewerkt in de kindertelevisie, de animatiesector, overal waar budgetten al krap waren.
Maar de meest zorgwekkende observatie komt van Baron: de routineklussen die vroeger door assistent-engineers werden gedaan — précies die klussen waarmee de volgende generatie producers het vak leerde — verdwijnen als eerste. “We hebben die 25-jarigen nodig die getraind worden,” zegt hij.
Fotografie bevrijdde schilders uiteindelijk van de plicht om de werkelijkheid exact na te bootsen — en leidde zo tot het impressionisme, het kubisme, het surrealisme. Of AI iets vergelijkbaars doet voor muzikanten? Dat is de echte vraag.
Misschien is Angine de Poitrine wel een eerste voorbeeld. Maar er is een groot verschil: de camera kon niet zelf leren van bestaand werk en onbeperkt nieuwe schilderijen genereren. AI doet dat wél — en precies dáár wringt de schoen juridisch nog pijnlijk.
Wat is de tegenbeweging?
Opvallend genoeg: de jeugd. De jongste producers in onderzoeken van Tracklib waren het meest negatief over AI. De twintigersdochters van Lauren Christy, een Britse singer-songwriter en platenproducer , zelf muzikanten, vinden het “plastic klinken” en hebben er een uitgesproken punkgevoel bij. “We gaan ziggen in plaats van zaggen,” zegt ze. “Het nieuwe ding wordt een uit-de-toon-zingend folkzangeresje met een akoestische gitaar.”
“AI kan misschien ooit zo slim worden dat het menselijke imperfecties kan imiteren, maar nu zie ik dat nog niet gebeuren”, zegt Charly Puth. “Ik zie wel dat de mens steeds slimmer wordt“.
Wat gaat de toekomst brengen?
Laat ik de analogie tussen fotograferen en AI-muziek nog even doortrekken. Iedereen kan tegenwoordig een foto maken, we hebben smartphones vol met beelden. Toch is het maken van een goede foto nog niet zo simpel. Je moet rekening houden met het licht, de compositie, belichting de scherpte en je standpunt. Het maken van een goede foto die emotie overbrengt is een kunst. Er hangen niet voor niets foto’s in musea. Fotograferen is een kunstvorm geworden.
Met AI kan ook iedereen een liedje maken, de servers van de AI-muziekgeneratoren staan er vol mee. Ook het maken van een goede song is nog een kunst. Je moet een goed onderwerp hebben, een pakkende tekst en een idee voor de soort muziek. Beheers je geen instrument dan kun je AI inschakelen maar dan is het nog een hele kunst om de AI zo te sturen dat je krijgt wat je in je hoofd hebt. Dat kan niet iedereen zo maar. Het vereist een hoop oefening en kennis om de AI te dwingen tot het gewenste resultaat. AI-muziekmakers noemen zichzelf geen artiesten maar Sound Designers.
Ik verwacht daarom dat ook met behulp van AI gemaakte muziek uiteindelijk ook als kunstvorm zal worden geaccepteerd. Het heeft alleen even tijd nodig.
Bronnen: Rolling Stone (interviews met David Baron, Michelle Lewis, Young Guru, Lauren Christy, Nathan Chapman, Charlie Puth); onderzoek Hans Rooseboom naar fotografie en negentiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst.