Per stream betalen: wonderoplossing of dure droom?

De Spotify Wrapped 2025 was weer een feestje. Goed werk Spotify! Ik kan het dan niet nalaten even mijn Stats.FM app te openen om te kijken wat hun statistieken uitwijzen. Wat me direct opviel: ik heb de laatste maanden verrassend weinig via Spotify geluisterd. Afgelopen maand slechts 107 streams. Door mijn hobbydeformatie – ik hou me al vanaf 2009 bezig met de opbrengsten van Spotify streams – sla ik direct aan het rekenen. 107 streams met mijn Premiumaccount levert een artiest ongeveer 0,8 cent per stream op. Totaal gaat van mijn €12,99 abonnement dus slechts 85,6 cent naar de artiesten die ik heb geluisterd. Wacht even. €0,86 van de €12,99? Waar gebeurt er met de resterende €12,13?

Het geld gaat naar artiesten die ik niet luister

Het antwoord is frustrerend simpel: de rest van mijn abonnementsgeld verdwijnt in een grote pot. Daaruit ontvangen de populairste artiesten en grootste labels – op basis van hun aandeel in het totaal aantal streams ( marktaandeel) – het grootste deel. Met andere woorden: mijn geld gaat naar makers van muziek die ik zelf helemaal niet heb geluisterd. Dit voelt niet alleen oneerlijk, het is oneerlijk. Gebruikers zullen zich ongemakkelijk voelen als ze beseffen dat hun geld naar Bad Bunny gaat terwijl ze alleen maar niche jazz luisteren. Daarnaast is het algemeen bekend dat artiesten en componisten behoorlijk ontevreden zijn over de lage uitbetalingen van Spotify. En toch blijft het systeem in stand. Waarom? En belangrijker: kan het anders?

Drie systemen, één vraag

Om die vraag te beantwoorden, moeten we eerst begrijpen hoe het huidige systeem werkt en welke alternatieven er zijn. Er zijn in essentie drie modellen om streamingopbrengsten te verdelen:

1. Pro Rata – het huidige systeem dat Spotify en de meeste andere streamingdiensten hanteren. Dit wordt ook wel Streamshare genoemd.
2. User Centric Payment System (UCPS) – waarbij jouw geld alleen naar jouw artiesten gaat
3. Pay Per Stream – waarbij je per beluisterde song betaalt

Elk systeem heeft voorstanders en tegenstanders. Labels houden van het huidige systeem. Artiesten pleiten voor alternatieven met hogere opbrengsten. En gebruikers? Die weten vaak niet eens welk systeem er draait. Laten we alle drie systemen naast elkaar leggen en uitrekenen wat ze betekenen voor artiesten, labels én jouw portemonnee. Om het vergelijkbaar te houden, gebruik ik steeds hetzelfde voorbeeld: een Premium-abonnee die 1000 songs per maand streamt. 1000 streams per maand is volgens de statistieken namelijk het gemiddelde aantal dat een Spotify gebruiker luistert. 

Systeem 1: Pro Rata (het huidige systeem)

Dit is het systeem dat Spotify introduceerde en dat vervolgens klakkeloos werd gekopieerd door alle concurrenten: Apple Music, Deezer, Qobuz, Tidal. Zo werd Pro Rata de wereldwijde standaard. Hoe werkt het? Alle abonnementsgelden gaan in een grote pot. Die wordt verdeeld op basis van het aandeel in het totaal aantal streams (marktaandeel): als Drake 2% van alle streams heeft, krijgt Drake 2% van de pot – ongeacht of jij naar Drake luistert of niet. In werkelijkheid is het systeem nog ingewikkelder, er is namelijk niet één pot, maar per land en per vorm van abonnement is er een apart potje. Om dit verhaal niet al te ingewikkeld te maken laat ik dat buiten beschouwing. Wil je toch het naadje van de kous weten, lees dan dit artikel.

Spotify heeft hun Pro Rata regeling begin 2024 zelfs nog wat aangescherpt door voor een song een minimumgrens van 1000 streams in het afgelopen jaar in te stellen. Pas daarna komt elke stream voor vergoeding in aanmerking. Gevolg is dat het geld voor streams onder de drempel in de pot blijft. Je kunt wel raden wie daarvan profiteren: grote labels en grote artiesten. Voor zover ik weet hebben de concurrenten deze grens gelukkig nog niet overgenomen. 

Hou voor alle duidelijkheid even het volgende vast:

• Uit de in mijn bezit zijnde uitkeringsoverzichten haal ik dat een Nederlandse Premium-stream gemiddeld €0,008 oplevert voor artiesten/labels (0,8 cent). Bij 1000 streams per maand gaat er dus €8,00 van het totale systeem naar de artiesten die jij beluisterd hebt. De songwriters krijgen €0,0016 per NL Premiumstream voor hun auteursrechten
• Nemen we het gemiddelde van de alle abonnementsvormen en landen bij elkaar dan levert een stream gemiddeld €0,004 ( dus 0,4 cent) op. Voor de auteursrechten heb ik nergens een concreet bedrag gezien, maar als ik de verhouding uit het voorbeeld hierboven toepas zal het ongeveer op €0,0011 (dus 0,11 cent) per stream zijn.

Er gaat dus elke maand € 5,90 uit jouw abonnement in de pot voor artiesten. Maar in het Pro Rata systeem gaat deze  € 5,90 niet direct naar de artiesten die jij beluisterd hebt – het gaat in de pot en wordt verdeeld op basis van marktaandeel (aandeel in het totaal aantal streams).

Wacht eens even!

Je vertelt net dat 1000 streams € 8,00 opleveren. Er is maar € 5,90 in de pot gegaan! Dat kan toch niet?
Dat is te danken aan de gebruikers die minder streamen. Hun € 5,90 wordt niet volledig gebruikt en zorgt er voor dat de pot groot genoeg blijft om per stream € 0,08 te betalen.

Het effect: wie profiteert van wie? Maar hier komt de frustratie: als jij weinig streamt (zoals mijn 107 streams), gaat het overgrote deel van jouw €5,90 naar artiesten of hun labels die jij niet hebt geluisterd. Zij profiteren mee via hun marktaandeel. Light streamers subsidiëren dus onbedoeld de artiesten van heavy streamers. Bij mijn 107 streams gaat slechts 107 × €0,008 = €0,86 naar mijn artiesten. De overige €5,04 verdwijnt in de pot voor anderen.

Waarom houden labels hiervan? De grote labels hebben enorme catalogussen met populaire artiesten. Door het marktaandeel-systeem krijgen zij een onevenredig groot deel van álle abonnementsgelden – ook van mensen die hun muziek niet luisteren. Het is een systeem dat de rijken rijker maakt.

Systeem 2: User Centric Payment System (UCPS)

Omdat Pro Rata zo duidelijk oneerlijk uitpakt, propageren diverse muziekexperts het User Centric Payment System. Het concept is simpel en intuïtief: jouw abonnementsgeld gaat alleen naar de artiesten die jij persoonlijk hebt beluisterd.

Hoe werkt het?

Spotify houdt bij welke songs jij hebt geluisterd. Je abonnementsgeld wordt niet in de grote pot gegooid, maar wordt verdeeld over jouw artiesten, proportioneel naar hoe vaak je ze beluisterd hebt. Voorbeeld: Je luistert 100 keer naar Artiest A en 900 keer naar Artiest B. Dan krijgt Artiest A 10% van jouw beschikbare potje, en Artiest B 90%.

Het verschil: die €5,90 en €1,61 wordt nu verdeeld over alleen jouw streams, ongeacht hoeveel dat er zijn. Maar let op: UCPS pakt heel anders uit voor verschillende luisteraars Laten we twee Nederlandse Premium-gebruikers vergelijken: Gebruiker A (light streamer): 500 streams per maand

• Pro Rata: 500 × €0,008 = € 4,00 naar zijn artiesten
• UCPS: €5,90 / 500 = €0,0118 per stream → €5,90 naar zijn artiesten
• Verschil: UCPS levert €1,90 meer op!

Gebruiker B (heavy streamer): 2000 streams per maand

• Pro Rata: 2000 × €0,008 = €16,00 naar zijn artiesten
• UCPS: €5,90 / 2000 = €0,00295 per stream → €5,90 naar zijn artiesten
• Verschil: Pro Rata levert €10,10 met deze uitgangspunten meer op!

De paradox van UCPS Dit is verrassend: heavy streamers zijn in het huidige Pro Rata systeem juist goed voor artiesten. Ze voegen veel streams toe aan de pot, terwijl ze maar €5,90 inleggen. Bij UCPS verdwijnt dat voordeel. Voor artiesten betekent dit:

• Heb je fans die obsessief naar je luisteren (zoals Gebruiker B)? Dan is Pro Rata beter.
• Heb je veel fans die je af en toe beluisteren (zoals Gebruiker A)? Dan is UCPS beter.

Kijk terug naar mijn situatie: 107 streams voor €12,99. Bij Pro Rata ging het overgrote deel van mijn geld naar artiesten die ik niet had geluisterd. Bij UCPS zou die €5,90 volledig verdeeld worden over mijn 107 streams: €0,055 per stream – bijna 7x zoveel als het Pro Rata gemiddelde!

Het probleem van UCPS: UCPS voelt eerlijker, maar lost het inkomstenprobleem van artiesten niet helemaal op. Het totale potje blijft €5,90 per abonnee. Het wordt alleen anders verdeeld: weg van megasterren naar kleinere artiesten met trouwe fans. Spotify-concurrent Deezer probeert al jaren naar UCPS over te gaan, maar dat loopt stroef door tegenwerking van de grote platenlabels. Want ja – zij zijn de verliezers in dit systeem.

Systeem 3: Pay Per Stream

De meest radicale optie: je betaalt niet voor onbeperkt streamen, maar per song die je afspeelt. Net zoals je vroeger per cd betaalde, of zoals je nu credits koopt bij AI-diensten. Dit systeem komt tegemoet aan de eis van veel artiesten: een cent per stream. In de VS is zelfs een wetsvoorstel ingediend, de ‘Living Wage for Musicians Act‘, dat streamingdiensten zou verplichten minimaal 1 cent per stream uit te keren.

Hoe werkt Pay Per Stream?
Je koopt een bundel streams, bijvoorbeeld 1000 streams voor een maandbedrag. Elke keer dat je een song afspeelt, gaat er een stream van je tegoed af. Is je tegoed verbruikt en wil je meer luisteren? Dan koop je extra streams bij.

€ 19,23 is flink meer dan het huidige Premium abonnement. Maar als je nu eens geen 1000 streams per maand nodig hebt? Dan ziet het plaatje er al heel anders uit. Een voorbeeld:

Bem je geen heavy streamer dan kun je dus zelfs goedkoper uit zijn.  En dat zonder nadelig effect voor artiesten en songwriters. Waarom zijn labels tegen Pay Per Stream? Dit is het verwarrende deel: artiesten verdienen véél meer, maar labels zijn fel tegen. Waarom? Omdat ze in het Pro Rata systeem profiteren van miljoenen gebruikers die weinig streamen. Al die mensen die €12,99 betalen maar niet veel  luisteren? Die subsidiëren nu de grote artiesten en platenmaatschappijen. Met Pay Per Stream verdwijnt dat gratis geld voor de grote labels en grote artiesten. Je betaalt alleen voor wat je luistert. Geen meelifters meer.

Gevolgen voor je abonnement

UCPS heeft dus geen gevolgen voor de kosten van je maandabonnement, Pay per Stream, duidelijk wel. Zoals je eerder hebt gezien kan het wat gunstiger uitpakken als je een abonnement met minder streams kiest.

Wat doen we met de niet gebruikte centen?

Weer even terug naar mijn persoonlijke situatie met de 107 streams in een maand. Waar zouden de niet gebruikte centen van mijn 1000 streams abonnement met Pay Per Stream naar toe gaan? Ik zie een paar opties:

• Op mijn account laten staan als reserve voor komende maanden.
• Toewijzen als besteedbaar bedrag in de merchstore binnen Spotify van artiesten.
• Hier een UCPS sausje overheen gieten: verdelen over de songs die ik die maand gestreamd heb, waardoor de artiesten en songwriters meer ontvangen dan 1 cent respectievelijk 0,22 cent per stream.

Voor- en nadelen van Pay Per Stream

De nadelen

Voor gebruikers:

• Je betaalt meer – met name als je veel streamt. Voor heavy streamers kan het maandbedrag flink oplopen.
• Er zit een limiet op je gebruik – geen onbeperkt streamen meer. Je moet bewust kiezen: luister ik dit nummer wel of niet?
• Goedkopere abonnementen verdwijnen – wil je artiesten een eerlijke cent per stream garanderen, dan kunnen Family, Duo en Student-abonnementen niet blijven bestaan. Iedereen betaalt de volle prijs.
• De gratis versie verdwijnt mogelijk – een op reclame gebaseerde versie kan nooit een cent per stream opbrengen. Spotify zou de gratis versie kunnen stoppen, de meeste concurrenten hebben ook geen gratis versie. Eventueel zou Spotify Free als aparte component kunnen blijven bestaan op Pro Rata basis. Artiesten hebben dan een extra inkomstenbron, al blijft die uiteraard gering.

Voor Spotify:

• Mogelijk gebruikersverlies – mensen die gewend zijn aan onbeperkt streamen kunnen overstappen naar alternatieven of terugvallen op illegale downloads.

De voordelen

Voor artiesten:

• Significant hoger inkomen – meer dan een verdubbeling van de huidige uitbetaling per stream (van €0,004 naar €0,01).
• Eerlijke beloning – alleen de muziek die mensen écht luisteren wordt beloond. Geen gratis meelifters meer.
• Fraudebestrijding – streams genereren door bots wordt veel duurder en daardoor minder interessant. De investering in nep-streams loont niet meer.

Voor de muziekindustrie:

• Muzikaal behang wordt ontmoedigd – het businessmodel waarbij achtergrondmuziek urenlang draait zonder dat iemand echt luistert, klapt in elkaar. Muziek wordt weer bewust geconsumeerd.
• Illegaal zakelijk gebruik verdwijnt – bedrijven die Spotify gebruiken als achtergrondmuziek worden door de hogere kosten afgeschrikt. Zakelijk gebruik van Spotify is volgens de gebruikersvoorwaarden niet toegestaan. Dat weerhoudt velen er niet van om op de zaak toch de hele dag Spotify te laten draaien.

Kortom de partijen die excessief streamen en er dus voor zorgen dat de uitbetalingen per stream bij Pro Rata en UCPS lager worden gaan behoorlijk meer betalen.

Voor gebruikers:

• Transparantie en eerlijkheid – je betaalt alleen voor wat je luistert. Geen onduidelijke potjes waarin je geld verdwijnt naar muziek die je liever niet luistert.
• Bewuster luisteren – wanneer muziek niet meer “gratis en onbeperkt” voelt, ga je er meer waarde aan hechten. Muziek krijgt zijn waarde terug.
• Eindelijk begrijpelijk – geen ingewikkelde uitleg over marktaandelen en potten meer. Je luistert een liedje, de artiest krijgt een cent. Klaar. Dit systeem kun je aan je oma uitleggen zonder een verhaal over potjes en marktaandeel waarbij ze halverwege afhaakt.

Voor kleinere artiesten:

• Gelijk speelveld – een stream van jouw muziek levert evenveel op als een stream van Taylor Swift. Geen voordeel meer voor grote labels die meeprofiteren van light streamers.

De balans

Pay Per Stream lost het kernprobleem op dat UCPS niet kan oplossen: het geeft artiesten structureel meer inkomen. Maar het vraagt wel een offer van gebruikers: hogere kosten en een limiet op gebruik. De vraag is: zijn we bereid dat offer te brengen voor een eerlijker systeem? Het voordeel voor artiesten: Bij 1000 streams: €0,01 per stream – bijna twee keer zoveel dan nu. Ook mooi meegenomen: frauduleuze streams (waarbij bots massaal fake streams genereren) worden opeens veel duurder en daarmee minder interessant. Bovendien klapt het businessmodel van “muzikaal behang” – achtergrondmuziek die niemand echt luistert maar wel streams genereert – in elkaar.

De vergelijking naast elkaar

Laten we alle drie systemen naast elkaar zetten uitgaand van een Premium-abonnee met 1000 streams per maand:
De harde realiteit: alleen Pay Per Stream geeft artiesten significant meer geld. UCPS voelt eerlijker en helpt vooral kleinere artiesten met trouwe fans, maar door heavy streamers kan het voor hun favoriete artiesten juist slechter uitpakken dan het huidige systeem.

Eerlijkheid heeft een prijskaartje

Een forse verhoging van je maandbedrag: van € 12,99 naar € 19,23! ( als je 1000 streams per maand nodig hebt) . Gaan gebruikers dat pikken? Waarom zijn labels dan zo tegen Pay Per Stream? Denk even terug aan wat er na mijn 107 streams in het pro rata systeem gebeurt met mijn geld. Er zullen vast veel meer Premiumabonnees zijn die niet veel streamen en dus onbedoeld de grote partijen spekken. Extra streams kopen Het zal even wennen zijn dat er een limiet zit op je streams, maar ik stel me voor dat je altijd extra streams kunt kopen, een systeem dat je regelmatig tegenkomt bij AI-diensten die met credits werken. 

Voordat we tot een conclusie komen, moeten we ook naar onszelf kijken. Want er is nog een factor die we niet kunnen negeren: ons eigen gedrag.

De harde waarheid: we streamen te veel

Gebruikers van Spotify streamen gemiddeld 4 keer meer dan abonnees van andere diensten. Waarom? Omdat het kan. Omdat het “gratis” aanvoelt. Veel gebruikers zetten urenlang muzikaal behang op zonder echt te luisteren. Achtergrondmuziek tijdens het werk, tijdens het sporten, tijdens het koken. Muziek is overal, maar horen we het nog echt? In het Pro Rata systeem (en zelfs met UCPS) geldt: hoe meer we streamen, des te lager de uitkering per stream. We verdunnen het potje zelf. Die lage Spotify-uitbetalingen? Die veroorzaken we grotendeels zelf door ons luistergedrag. Wat zou er gebeuren als we massaal bewuster gaan luisteren? Minder muzikaal behang, meer aandachtig luisteren naar muziek die we echt waarderen? Dan stijgen de uitbetalingen per stream vanzelf – zelfs binnen het huidige Pro Rata systeem. Dat zou een mooie oplossing zijn : geen systeem hoeft te veranderen, alleen wijzelf. Maar goed, je verandert een systeem makkelijker dan het gedrag van miljoenen gebruikers.

Conclusie: betalen voor wat eerlijk is

Na 15 jaar in deze materie te hebben gedoken, kom ik tot een heldere conclusie: Pay Per Stream is het enige systeem dat artiesten structureel meer oplevert. UCPS voelt eerlijker, maar lost het inkomensprobleem niet op. Minder streamen helpt, maar vraagt een gedragsverandering die niet snel komt. Pay Per Stream is de enige echte game-changer: artiesten verdienen meer dan het dubbele, fraude wordt ontmoedigd, en muziek krijgt zijn waarde terug. Ja, het gaat ons meer kosten. Ja, we verliezen het comfort van onbeperkt streamen. Maar als ik zie dat een artiest nu €0,004 krijgt terwijl dat €0,01 zou kunnen zijn? Dan is dat offer het me waard. Muziek heeft waarde. Makers verdienen een eerlijk loon.

De realiteit: het gebeurt niet snel

Tegelijkertijd: ik ben niet naïef. Pay Per Stream wordt niet snel de standaard. De grote labels verdienen te goed aan het huidige systeem. Waarom zouden ze het kapotmaken? Miljoenen light streamers betalen nu mee aan hun megasterren. Dat gratis geld geven ze niet zomaar op. Maar misschien begint verandering bij bewustwording. Bij het beseffen waar ons geld naartoe gaat. Bij het eerlijk maken van de discussie.

Jouw mening?

Daarom de vraag aan jou:

• Ben je bereid meer te betalen voor een eerlijker systeem?
• Zie je Pay Per Stream zitten, of zijn de nadelen te groot?
• Of moeten we vooral naar onszelf kijken en bewuster gaan streamen?

Ik ben benieuwd naar jullie mening.