Je kent het wel: een nummer dat klinkt als Beyoncé, maar het is haar niet. Of een track die de stem van Harry Styles nabootst, maar ergens rammelt. Welkom in de wereld van de muzikale deepfake. Sony Music heeft bekendgemaakt dat het inmiddels maar liefst 135.000 van zulke nep-nummers heeft laten verwijderen van streamingdiensten. En het einde is nog lang niet in zicht.
Wat zijn die deepfakes precies?
Een muzikale deepfake is een AI-gegenereerd nummer waarbij de stem of stijl van een bekende artiest wordt nagebootst — zonder diens toestemming. Met tools als Sonauto of gespecialiseerde voice-cloning software maak je in een paar minuten een overtuigende kopie van de stem van Beyoncé. Zet dat op Spotify onder een vage artiestennaam, en hup — de streams lopen binnen.
De getroffen artiesten bij Sony lezen als een hitlijst: Beyoncé, Queen, Harry Styles, Bad Bunny, Miley Cyrus en Mark Ronson. Geen kleine namen dus.
Hoe groot is het probleem echt?
Sony’s president of global digital business Dennis Kooker liet weten dat van die 135.000 verwijderde nummers er alleen al 60.000 in het afgelopen jaar zijn opgedoken. Dat is een verdubbeling in razend tempo. En dan is er nog een verontrustend detail: Sony denkt dat de 135.000 gevallen slechts een fractie zijn van het totaal. De meeste deepfakes vliegen gewoon onder de radar.
Wat is er mis mee?
Je zou denken: als niemand er last van heeft, wat is dan het probleem? Maar dat valt tegen. Kooker noemt twee concrete gevaren. Ten eerste kunnen deepfakes een release-campagne saboteren — stel dat er vlak voor het uitkomen van een nieuw album opeens tientallen nep-nummers opduiken onder de naam van een artiest. Verwarrend voor fans, schadelijk voor de buzz. Ten tweede, en dat is erger, kunnen ze de reputatie van een artiest beschadigen. Wat als die nep-Beyoncé een nummer zingt met teksten die ze nooit zou onderschrijven?
Waarom is het zo moeilijk om te stoppen?
Simpel: AI wordt steeds goedkoper en toegankelijker. Wat een jaar geleden nog technische kennis vereiste, doet een tiener nu met een gratis app. Ik schreef kortgeleden nog over Sonauto, waarmee iedereen gratis een deepfake-nummer kan maken. De productie van deepfake-muziek explodeert dus, terwijl de detectie en verwijdering altijd achter de feiten aan loopt. Streamingdiensten als Spotify en Apple Music hebben geen sluitend systeem om dit te filteren — ze vertrouwen grotendeels op meldingen van de rechthebbenden zelf.
En de andere platenmaatschappijen dan?
Sony is de enige die nu met concrete cijfers naar buiten komt, maar je kunt er vergif op innemen dat Universal en Warner Music met hetzelfde probleem worstelen. De gehele muziekindustrie heeft er baat bij dat hier snel een oplossing voor komt. Of die er ook gaat komen? Dat is een tweede.
Wat betekent dit voor de luisteraar?
Voorlopig weinig merkbaars, maar het ondermijnt wel het vertrouwen in streamingdiensten. Als je niet meer zeker weet of je naar de échte artiest luistert, verliest het platform zijn geloofwaardigheid. We schreven eerder al over hoe fake streams en AI-muziek het systeem uithollen — dit is de volgende stap in hetzelfde verhaal.Het kleine Franse Deezer is de enige dienst die AI tracks herkenbaar maakt en ze zelfs uitsluit van vergoeding. Zouden meer diensten moeten doen.
De vraag is niet of dit probleem groter wordt. De vraag is wanneer de sector eindelijk met een waterdichte aanpak komt. Tot die tijd blijft Sony nummers verwijderen. 135.000 en tellen.
